Proje başlığı: Marmara Bölgesi Afet Risk Azaltma Planı (MARAP) Hazırlanması
Projenin Destekleyicisi: T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
Proje Yürütücüsü: Prof. Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU
Araştırmacılar: Prof. Dr. Himmet KARAMAN, Dr. Öğr. Üyesi Muhammed Oğuzhan METE, Dr. Öğr. Üyesi Doğuş GÜLER, Prof. Dr. Fatih TERZİ, Doç. Dr. Beyza TAŞKIN, Dr. Öğr. Üyesi Hikmet İSKENDER, Dr. Öğr. Üyesi Erkan BOZKURTOĞLU, Dr. Öğr. Üyesi Deniz DEMİRHAN, Arş. Gör. Muhammed Yahya BIYIK, Arş. Gör. Begüm İSKENDER, Arş. Gör. Sevda ÜÇKARDEŞLER, Betül DEMİRER, Berin YOMRALIOĞLU, Talha RUSCUK, İsmail Sefa ESGÜN
Proje içeriği: MARAP, Marmara Bölgesi'nde doğal ve teknolojik afet risklerini sistematik olarak belirleyen, bu risklerin azaltılmasına yönelik entegre çözümler sunan, yapay zeka destekli Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı kapsamlı bir risk yönetim modelidir. Proje, afet risk bileşenlerini mekânsal ve zamansal değişkenler doğrultusunda bilimsel verilerle analiz ederek, bölgesel tehlike profillerini dinamik bir biçimde modellemektedir. Bu kapsamda, MARAP projesi yalnızca mevcut riskleri değerlendirmekle kalmayıp, gelecekteki olası senaryoları öngörerek karar vericilere stratejik bir yol haritası sunarak, afet yönetimi süreçlerinde veri odaklı ve proaktif bir yaklaşımla bölgesel dayanıklılığın artırılması hedeflenmektedir. MARAP kapsamında CBS tabanlı mekânsal analizler, afet modelleme teknikleri, yapay zeka destekli tahmin sistemleri ve risk değerlendirme metodolojileri kullanarak bölgenin dinamik afet risk harita/planları oluşturulacaktır.
Bileşen 1: CBS Tabanlı Doğal ve Teknolojik Afet Risklerinin Belirlenmesi
Bölgedeki deprem, sel-taşkın, heyelan ve yangın gibi doğal afetlerin yanı sıra, büyük endüstriyel kazalar, tehlikeli madde taşımacılığı ve altyapı arızaları gibi teknolojik afetler çok disiplinli risk analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilecektir.
CBS ve uzaktan algılama verileri kullanılarak, afet tehlike ve risk analizleri mekânsal istatistik, çok kriterli karar destek sistemleri ve jeo-istatistiksel modelleme teknikleriyle değerlendirilecek, böylece dinamik ve ölçeklenebilir afet tehlike ve risk haritaları üretilecektir.
Kritik altyapılar (hastaneler, enerji tesisleri, su ve kanalizasyon sistemleri vb.) ile afet risk bölgeleri arasındaki mekânsal ilişkiler, CBS tabanlı mekânsal analiz teknikleri ve çok kriterli karar destek sistemleri kullanılarak değerlendirilecektir.
Bölge ve il bazında, makro-mikro ölçekli GZFT (Güçlü-Zayıf-Fırsat-Tehdit) analizleri gerçekleştirilerek, afetlere karşı altyapı dayanıklılığı, risk azaltma stratejileri ve müdahale kapasitesi bilimsel temelde analiz edilecektir.
Bileşen 2: Şehir Sağlığı İzleme Sistemi (ŞESİM)
Şehirlerde gerçek zamanlı veri toplayan sensörler, izleme sistemleri ve uzaktan algılama teknolojileri ile afetlerin mekânsal ve zamansal etkileri anlık izlenecek, analiz edilecek ve risk senaryoları güncellenecektir. Böylece, karar vericilere proaktif müdahale ve afet yönetimi süreçlerinde etkin çözümler sunulacaktır.
İklim değişiklikleri, hava kalitesi, su kirliliği, gürültü seviyesi ve yapısal titreşim verileri uzaktan algılama, sensör ağları ve CBS tabanlı analiz yöntemleriyle düzenli olarak izlenecektir. Tespit edilen anomaliler, istatistiksel ve yapay zeka destekli modellerle değerlendirilecek, böylece risk azaltma stratejileri geliştirerek karar vericilere bilimsel temelli öneriler sunulacaktır.
